گلو را شفا دهد . برگش داروى خناق و ذبحهء سينه است . زخم و قرحه : شاه‌توت خشكيده و افشره‌اش در علاج قرحهء پليد نافع است . سر : رب شاه‌توت جوشهاى دهان را دواست . آب‌پز بيخ شاه‌توت دندان را سست كند . افشرهء برگ شاه‌توت را در دهان گردانند درد دندان از بين مىرود . اندامان غذا : توت براى معده خوب نيست و فساد برپا مىكند و در اين زمينه توت شيرين و سفيد از شاه‌توت بدتر است . اما اگر ديدند كه توت سفيد به زودى در معده فسادى برنينگيخت و بد نياورد از خوردنش نبايد پرهيز كنند و بهتر آن است كه قبل از غذا بخورند . و كسانى كه معده‌شان تباه است نبايد بخورند . شاه‌توت براى معدهء صفرايى بد نيست و زيانى در بر ندارد و دل بهم نمىزند . غذايش اندك است و اشتها مىآورد و خوراك را مىلغزاند و زود بيرونش مىراند و خلاصه زود از معده سرازير مىشود ، ليكن در روده كندرو است . اندامان راننده : توت گس و خشكيده و نمك‌سود بسيار قبوضيت دهد و در علاج ديزانترى مفيد است . مغز توت مسهل است . الياف توت معده را مىپالايد و اسهال‌آور است . و اسهالش از تنقيه بيشتر است . توت سفيد و شيرين كه با شتاب پايين مىآيد يا ازاين‌رو است كه رطوبت دارد يا اينكه نوعى از تندمزگى همراه دارد . ارحنحانس گويد : توت درنگ بيرون آيد و ادرارى است . گمان مىكنم كه منظورش شاه‌توت باشد . كه با اينكه ملين است اما در بازداشتن اسهال مزمن بندآورنده مىشود . شاه‌توت داروى قرحهء روده است و خشكش از ترش مفيدتر مىباشد . همه نوع توت بول را ريزش دهند . شاه‌توت در بيرون آمدن از معده شتاب دارد و در روده بسيار مىماند . زهرها : پوست درخت توت پادزهر شوكران است . تناول نمودن يك اوقيه و نيم از افشرهء برگ توت پادزهر نيش رتيل است . و از آنجا كه لزج و بادزاست ملين است . ترسى : آلوسن است و آلوسن را در فصل اول آورديم و مفصل بحث كرديم . توبال ( سونش ) : قوىترين سونش سونش آهن است . و مقصودم از سونش ريزه‌هايى است كه در وقت كوبيدن از آلياژ جدا مىشود . همه انواع سونش خشكنده است و راجع به آنها نيز شرح داده‌ايم . در اينجا حرف تاء پايان مىيابد و داروهاى اين فصل به نوزده رسيد . فصل بيست و سوم حرف ( ث ) ثوم ( سير ) : سير چندين نوع است : سير كاشتنى كه مشهور است . سير گندنايى كه قوتش مركب از قوت سير و قوت گندنا است . سير بيابانى كه تلخ و گيرنده است و آن را سيرمار هم گويند . مزاج : در سوم گرم و خشك و اين گرمى و خشكى تا چهارم هست و سير بيابانى بيشتر از اين است . خاصيت : ملين ،